κ. 694 9736414 τηλ. 210 6030864
Γρηγορίου Ε' & Βυζαντίου 9, Παλλήνη

Είδη ακμής και αντιμετώπιση

2013-05-15

Περίπου το 80% των εφήβων έρχεται κάποια στιγμή αντιμέτωπο μαζί της. Ο λόγος φυσικά για την ακμή, το συνηθέστερο δερματολογικό πρόβλημα της εφηβείας, η οποία ωστόσο βρίσκει πολλές φορές πρόσφορο έδαφος εκδήλωσης και σε μεγαλύτερες ηλικίες. Σχεδόν όλοι οι έφηβοι εμφανίζουν κάποιου βαθμού ακμή, έστω και ήπια. Στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος υποχωρεί αυτόματα μέχρι την ηλικία των 25 ετών. Ωστόσο αυτή η υποχώρηση δεν παρατηρείται σε όλες τις περιπτώσεις.

Η ακμή θεωρείται νόσημα με πολυπαραγοντικό υπόστρωμα, το οποίο καθορίζεται από παράγοντες γενετικούς, φυλετικούς, ενδοκρινικούς, ανοσολογικούς, περιβαλλοντικούς και ψυχολογικούς. Το όργανο στόχος στην ακμή είναι ο τριχοσμηγματόγονος θύλακας και η προϋπόθεση για την ανάπτυξη της νόσου η αυξημένη ανταπόκριση των σμηγματογόνων αδένων σε φυσιολογικά επίπεδα ορμονών στη προκειμένη περίπτωση ανδρογόνων.

Η εμφάνιση του βακτηριδίου της ακμής ταυτίζεται συνήθως με την περίοδο της εφηβείας, καθώς τότε αναπτύσσεται η λειτουργία των γεννητικών ορμονών, των ανδρογόνων, τα οποία προκαλούν υπερδραστηριότητα των σμηγματογόνων αδένων. Σχεδόν όλοι οι έφηβοι παρουσιάζουν κάποια στιγμή από ένα έως πολλά σπυράκια, με τη μεγάλη πλειονότητα (περίπου 80%) να εμφανίζει τη λεγόμενη «φυσιολογική κοινή ακμή». Υπάρχει, όμως, κι ένα περίπου 20% με πιο ενοχλητική και επίμονη ακμή, που θα χρειαστεί και τη γνώμη ενός δερματολόγου.

Η ακμή πλήττει εξίσου γυναίκες και άνδρες, με τις πρώτες πάντως να προσβάλλονται νωρίτερα, περίπου στην ηλικία των 9 – 10 ετών. Μετά τα 19 έτη η ακμή αρχίζει να υποχωρεί, πολλοί όμως εξακολουθούν να έχουν προβλήματα μέχρι και τα 35 χρόνια τους, τα οποία απαιτούν πολλές φορές θεραπεία. Στις ηλικίες πάνω από 40, το 1% των ανδρών και το 5% των γυναικών χρειάζονται θεραπεία.

Ανάλογα με τη μορφή και τον βαθμό φλεγμονής των στιγμάτων διακρίνονται πέντε βασικοί κλινικοί τύποι κοινής ακμής:

Φαγεσωρική: Χαρακτηρίζεται από την παρουσία φαγεσώρων, οι οποίοι μπορεί να είτε «ανοικτοί» (μαύρα κεράτινα στίγματα που αποτελούνται από σμήγμα, κερατίνη, τμήμα τριχών και υπολείμματα σμηγματογόνων αδένων), είτε «κλειστοί» (μικρά λευκά κεράτινα στίγματα).

Βλατιδοφλυκταινώδης: Εκδηλώνεται με την εμφάνιση βλατίδων (στίγματα με έντονο κόκκινο χρώμα) ή φλυκταινών (κόκκινα σπυράκια που συνήθως συνοδεύονται από πύον).

Βλατιδοοζώδης: Χαρακτηρίζεται από τον συνδυασμό βλατίδων και οζιδίων (σπυράκια κάτω από το δέρμα με όγκο, τα οποία συνήθως προκαλούν πόνο).

Κυστική: Εκδηλώνεται με την εμφάνιση κύστεων, οι οποίες είναι σπυράκια μεγαλύτερων διαστάσεων σε σχέση με τα οζίδια και εντοπίζονται κυρίως στο πρόσωπο (μέτωπο και γύρω από το στόμα), τη ράχη και το στήθος.

Ουλωτική: Εκδηλώνεται στη φάση αποδρομής των φλεγμονωδών βλαβών, όταν και σχηματίζονται πολλές ουλές, άλλοτε ατροφικές (κυρίως στο πρόσωπο) και άλλοτε υπερτροφικές (κυρίως στη ράχη, το στήθος και τους ώμους).

Παρά το νεανικό χαρακτήρα της ακμής, δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που εμφανίζεται και σε ενήλικες άνδρες ή γυναίκες. Πέρα, λοιπόν, από την κοινή ακμή, που είναι και η πιο διαδεδομένη μορφή, συναντούμε και άλλες υποκατηγορίες της συγκεκριμένης νόσου, με κυριότερες τις εξής:

Μετεφηβική: Εμφανίζεται συνήθως στην ηλικία 20 - 30 ετών σε γυναίκες που δεν είχαν προβλήματα ακμής στην εφηβεία. Εντοπίζεται στο πιγούνι και καταλήγει στη δημιουργία επώδυνων οζιδίων που επιδεινώνονται πριν την εμμηνορρυσία. Υποχωρεί στην ηλικία 30 - 40 ετών.

Ορμονική: Η εμφάνισή της επηρεάζεται άμεσα από κάθε ορμονική διακύμανση, όπως προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο, κλιμακτήριος, διακοπή αντισυλληπτικού χαπιού, εγκυμοσύνη. Τα συμπτώματα υποχωρούν συνήθως κατά την ομαλοποίηση του επιπέδου ορμονών.

Ροδόχρους: Αναπτύσσεται στην ηλικία 30 – 50 ετών και συνδέεται συχνά με την εμμηνόπαυση. Χαρακτηρίζεται από ερυθρότητα του προσώπου και εκδηλώνεται με σπυράκια που μπορεί να περιέχουν πύον.

Ιατροφαρμακευτική: Εκδηλώνεται έπειτα από χορήγηση φαρμάκων, όπως τα ανδρογόνα, τα αναβολικά, η κορτιζόνη και τα αντιεπιληπτικά.

Από τη χρήση καλλυντικών: Εντοπίζεται σε ενήλικες γυναίκες και οφείλεται στη χρήση καλλυντικών που περιέχουν φαγεσωρογόνα υλικά, όπως βαζελίνη και λανολίνη.

Από το στρες: Οι ορμόνες του στρες, σε συνδυασμό με την τεστοστερόνη, προκαλούν αύξηση της παραγωγής σμήγματος από τους σμηγματογόνους αδένες.

Εποχική / κλιματική: Ο κρύος καιρός τον χειμώνα επιτείνει το πρόβλημα της ακμής. Οι χαμηλές θερμοκρασίες, ο χαμηλός βαθμός υγρασίας του περιβαλλοντικού αέρα, οι άνεμοι και η θέρμανση των εσωτερικών χώρων κάνουν το δέρμα ξηρότερο και προκαλούν ραγίσματα, σπασίματα και ερεθισμό της επιδερμίδας.

Τροπική: Εμφανίζεται κυρίως σε ναυτικούς που εργάζονται σε ζεστούς και υγρούς χώρους, όπως είναι τα μηχανοστάσια. Εντοπίζεται στη ράχη, το στέρνο και τον κορμό.

Επαγγελματική: Εμφανίζεται σε άτομα που έρχονται σε επαφή με ορυκτέλαια. Εντοπίζεται σε μηρούς και βραχίονες.

Κληρονομική: Βασίζεται στη γενετική προδιάθεση και την κληρονομικότητα συγκεκριμένων γονιδίων.


Οι Αιτιολογικοί Παράγοντες που θεωρούνται σήμερα υπεύθυνοι για τη δημιουργία ακμής είναι:
•Αυξημένη δραστηριότητα των σμηγματογόνων αδένων (λιπαρό δέρμα).
•Διαταραχή της κερατινοποίησης μέσα στο τριχοσμαγματογόνο θύλακο (δημιουργία κλειστών και ανοικτών φαγεσώρων - comdones).
•Αυξημένη αποίκηση από μικρόβια και ιδιαίτερα από το προπιονικό βακτηρίδιο της ακμής.
•Φλεγμονώδεις και ανοσολογικές αντιδράσεις.
Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την ακμή:
•Δίαιτα: Αν και ο περισσότερος κόσμος πιστεύει ότι η τροφή όπως η σοκολάτα, το κακάο, το χοιρινό επιδεινώνουν την ακμή, δεν υπάρχει ουδεμία επιστημονική υπόδειξη γι' αυτό.
•Εφίδρωση: Η εφίδρωση ιδίως αν οι ασθενείς εργάζονται σε θερμό και υγρό περιβάλλον μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση της ακμής σε ποσοστό 15%.
•Υπεριώδης (UV) ακτινοβολία: Συχνά το καλοκαίρι, λόγω μεγαλύτερης και συχνότερης έκθεσης στον ήλιο, παρατηρείται βελτίωση της ακμής,. Ωστόσο, δεν έχουμε τα ίδια αποτελέσματα με τη χρήση τεχνητής UV ακτινοβολίας. Η χρησιμοποίηση Solarium δεν έχει κανένα ρόλο στη θεραπεία της ακμής και γι' αυτό δε συνίσταται. Επιπλέον, είναι πιθανόν, ο ήλιος να είναι και αιτία δημιουργίας αυξημένης λιπαρότητας στο δέρμα.
•Στρές: Μπορεί να επιδεινώσει προϋπάρχουσα ακμή, όπως και μπορεί να συνυπάρχει ακμή με αυξημένο θυμό και άγχος, επιδρώντας στην αύξηση παραγωγής σμήγματος.
•Επάγγελμα: Άτομα που εργάζονται σε υγρό και θερμό περιβάλλον καθώς και άτομα που εργάζονται στη βιομηχανία πετρελαιοειδών και χημικών προϊόντων μπορεί να παρουσιάσουν ακμή σαν επαγγελματικό νόσημα.

Τρόποι Αντιμετώπιση της ακμής.
Η θεραπεία κατά της ακμής έχει 3 βασικούς στόχους:
Μείωση της σμηγματόρροιας.
Περιορισμό σχηματισμού των φαγεσώρων.
Μείωση της φλεγμονής.
Ανάλογα με τον βαθμό βαρύτητας της νόσου, η θεραπεία διακρίνεται σε:
Γενικά μέτρα υγιεινής: Συνίστανται στον σωστό καθαρισμό του δέρματος και τη χρήση κατάλληλων καλλυντικών προϊόντων για κάλυψη των ουλών και μακιγιάζ.

Τοπική θεραπεία: Πραγματοποιείται με ουσίες όπως το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου και το ρετινοϊκό οξύ, οι οποίες εφαρμόζονται τοπικά στο δέρμα, σε μορφή κρέμας ή τζελ, για να αντιμετωπίσουν τους φαγέσωρες και τις φλεγμονές. Η τοπική θεραπεία θα πρέπει να γίνεται σε όλο το πρόσωπο και όχι τοπικά σε κάθε βλάβη. Μπορεί να έχει ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως ξηρότητα, ερυθρότητα και απολέπιση του δέρματος, οι οποίες όμως είναι παροδικές και ελέγχονται με μείωση της συχνότητας εφαρμογής. Κατά την εφαρμογή τοπικής θεραπείας, ο ασθενής θα πρέπει να παρακολουθείται από τον γιατρό κάθε 1 – 1,5 μήνα.

Συστηματική θεραπεία: Πραγματοποιείται με τη λήψη φαρμάκων από το στόμα και χορηγείται μεμονωμένα ή σε συνδυασμό με τοπικά φάρμακα. Μπορεί να περιλαμβάνει:
-Αντιβιοτικά (π.χ. τετρακυκλίνες, μινοσυκλίνη, ερυθρομυκίνη): Χορηγούνται με στόχο να καταπολεμηθούν τα βακτηρίδια που προκαλούν τη φλεγμονή.
-Ορμονικά σκευάσματα (π.χ. οιστρογόνα και αντιανδρογόνα): Ρυθμίζουν τις ορμόνες που προκαλούν αυξημένη σμηγματόρροια.
-Ισοτρετινοΐνη: Μειώνει την παραγωγή σμήγματος και κερατίνης, ενώ παράλληλα καταπολεμά τα βακτηρίδια που συνδέονται με την ακμή. Επιλέγεται μόνο σε σοβαρές περιπτώσεις, καθώς πρόκειται για πολύ ισχυρό φάρμακο.

Όπως και η τοπική θεραπεία, έτσι και η συστηματική μπορεί να αναπτύξει διάφορες παρενέργειες, συνεπώς απαιτούνται τακτική παρακολούθηση και εργαστηριακές εξετάσεις.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι η ακμή διαρκεί κατά μέσο όρο 8 χρόνια και υποχωρεί συνήθως από μόνη της. Εκείνο που μπορεί να προσφέρει ο ειδικός (αισθητικός, δερματολόγος) είναι να κρατά υπό έλεγχο τα σπυράκια και το πρόσωπο σε αισθητικώς αποδεκτά επίπεδα, ώστε ο ασθενής να νιώθει άνετα. Επίσης, όλες οι θεραπείες είναι μακρόχρονες, με αργό ρυθμό βελτίωσης. Τα διαχρονικά στοιχεία δείχνουν ότι το 92% εμφανίζει βελτίωση κατά 80% σε 6 μήνες, ενώ πολλοί χρειάζονται θεραπεία για αρκετά χρόνια.

Αν η ακμή αντιμετωπιστεί σωστά, αφήνει ελάχιστα έως και καθόλου σημάδια. Σε περίπτωση, πάντως, που αφήσει «ίχνη», οι σημερινές δυνατότητες της επιστήμης μπορούν πραγματικά να κάνουν θαύματα. Κυριότερες μέθοδοι εξαφάνισης των σημαδιών της ακμής είναι οι εξής:
Χημικά peeling: Πραγματοποιούνται κυρίως με τη χρήση τριχλωροτοξικού οξέος (TCA) και άλφα – υδροξυοξέος (ΑΗΑ). Προκαλούν «ξεφλούδισμα» της σημαδεμένης επιδερμίδας, συντελώντας στην εμφάνιση νέου, υγιέστερου και πιο λείου δέρματος. Η όλη διαδικασία διαρκεί 45’, ωστόσο μπορεί να χρειαστούν περισσότερες από μία εφαρμογές για να επιτευχθούν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Μετά το peeling, απαιτείται η χρήση αντιηλιακού, καθώς το δέρμα γίνεται ευαίσθητο στον ήλιο. Συνεπώς, η καλύτερη εποχή για την εφαρμογή του είναι ο χειμώνας.

Εμφυτεύματα (π.χ. κολλαγόνου): Γεμίζουν το κενό που αφήνουν οι ουλές, αλλά χρειάζονται επανειλημμένες επισκέψεις στον δερματολόγο.

Δερμοαπόξεση: Εφαρμόζεται σε μέτριες και βαθιές ουλές με σκοπό να τις εξαφανίσουν και κάνουν το δέρμα επίπεδο.

Μικρά μυστικά για την αντιμετώπιση της ακμής
Καθαρίζετε πάντα προσεκτικά την επιδερμίδα σας: Πλένετε το πρόσωπό σας 2 φορές την ημέρα με ήπιο σαπούνι και ζεστό νερό. Αν αθλείστε, μην ξεχνάτε ποτέ μετά την άσκηση να πλένετε το πρόσωπο, ώστε να φεύγουν ο ιδρώτας και οι ακαθαρσίες. Μετά το πλύσιμο, το πρόσωπο πρέπει να στεγνώνεται απαλά, με καθαρή και στεγνή πετσέτα. Μην τρίβετε ποτέ δυνατά την επιδερμίδα σας με σαπούνια που δεν είναι κατάλληλα. Τα σαπούνια αυτά περιέχουν ερεθιστικές ουσίες που αυξάνουν τον κίνδυνο για σπασίματα και κοκκίνισμα του δέρματος.
Μην σπάτε ποτέ τα σπυράκια: Τα βακτήρια μπαίνουν πιο βαθιά στο δέρμα, με αποτέλεσμα περισσότερο πόνο, εντονότερο κοκκίνισμα ή ακόμη και βαθύτερες ουλές.
Χρησιμοποιείτε καλλυντικά χωρίς λιπαρές ουσίες, τα οποία δεν κλείνουν τους πόρους του δέρματος. Επιπλέον, προτιμάτε προϊόντα που περιέχουν υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, το οποίο δρα κατά της ακμής και ταυτόχρονα συμβάλλει στη συγκάλυψή της.
Αποφύγετε να φέρετε σε επαφή με την επιδερμίδα προϊόντα όπως τα ζελέ και οι λακ μαλλιών.
Χρησιμοποιείτε πάντα αντιηλιακή κρέμα: Μπορεί το μαύρισμα στον ήλιο να κρύβει προσωρινά το κοκκίνισμα του δέρματος από τα σπυράκια, αλλά δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να τα θεραπεύσει. Αντίθετα, μάλιστα, μπορεί να επιβαρύνει αρκετά την κατάσταση του δέρματος.
Καθιερώστε έναν υγιεινό τρόπο ζωής: Υιοθετήστε ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο, προσπαθήστε να κοιμάστε τουλάχιστον 8 ώρες την ημέρα και αθληθείτε! Όλες οι ανωτέρω ενέργειες βοηθούν σημαντικά στην καταπολέμηση της ακμής.
Αποφύγετε φαγητά που σας προκαλούν αλλεργίες.
Αποφύγετε καταστάσεις που σας προκαλούν στρες, όσο βέβαια αυτό είναι εφικτό. Επιπλέον, μάθετε να χρησιμοποιείτε τεχνικές χειρισμού του στρες και χαλάρωσης.
Συμμορφωθείτε πλήρως με τις οδηγίες του γιατρού. Μην απογοητεύεστε με τη μη επίτευξη άμεσων αποτελεσμάτων, γιατί όλες οι θεραπείες απαιτούν μεγάλο χρονικό διάστημα (από μερικές εβδομάδες έως κάποια χρόνια) για να αποδώσουν το ιδανικό αποτέλεσμα. Συνεπώς, οπλιστείτε με θέληση και υπομονή!

Επιστροφή στα άρθρα